باز نشر: نشست  تخصصی با موضوع علوم انسانی در رایاسپهر در واحد علوم وتحقیقات برگزار شد

۰۵ مرداد ۱۳۹۹ | ۰۹:۵۷ کد : ۱۲۳۷۴ اخبار
تعداد بازدید:۵۵۹
نشست تخصصی با موضوع علوم انسانی در فضای مجازی با سخنرانی دکتر مصطفی عاصی عضو  هیأت  علمی پژوهشگاه  علوم  انسانی و مطالعات فرهنگی با حضورمسئولان و جمعی از استادان، دانشجویان و کارکنان این واحد، در سالن اجتماعات علامه حلی واحد علوم و تحقیقات برگزار شد.
باز نشر: نشست  تخصصی با موضوع علوم انسانی در رایاسپهر در واحد علوم وتحقیقات برگزار شد

به گزارش روابط عمومی واحد علوم تحقیقات، دکتر مصطفی عاصی در این نشست تخصصی ضمن ابراز خوشحالی از حضور دوستان قدیمی و دانشجویان گرامی گفت: می توانیم بخشی ازنشست را برای پرسش  و پاسخ قراردهیم. من سعی می کنم در یک فرصت نسبتاً محدود مطالبی که آماده کرده‌ام، ارائه کنم .

عنوان صحبت من با آن عنوان که قبلاً اعلام شده ظاهرش تفاوت دارد ولی معنایش همان است. توضیح می دهم چرا این عنوان را انتخاب کردم. با نگاهی به فهرست مطالب که ملاحظه می‌کنید، اول می‌خواهم اشاره‌ای به نخستین عنوان کنم یعنی آنچه که با دانش رایانه یا به‌اصطلاح کامپیوتر ساینس شروع شد بعد به فناوری اطلاعات و آنگاه به چیزی که من به آن می‌گویم رایاسپهر می‌گویم که معادل سایبراسپیس باشد. من ترجیح می‌دهم به جای سایبراسپیس یا فضای مجازی که تعریف دقیقی نیست از رایاسپهر استفاده کنم.

رایاسپهر چیست؟ البته مطمئن هستم خیلی از دوستانی که اینجا حضور دارند این مطالب برای آنها آشناست و حتی شاید برایشان بدیهی و پیش پا افتاده باشد ولی ناچارم با این مقدمات شروع کنم.

شاید در این صحبت به توافقی روی بعضی از اصطلاحات برسیم و بعد اینکه در این رایاسپهر جایگاه علوم و فنون چیست؟ به‌طور خاص‌تر جایگاه زبان شناسی و زبان فارسی در آن کجاست؟ چه زمینه‌های گوناگونی در زبان‌شناسی داریم که در رایاسپهر حضور دارند و به یکی دو نمونه و مثال اشاره خواهم کرد. به طور خاص یکی از حوزه‌های مهمی که در زبان شناسی رایانشی شکل گرفته یعنی زبان شناسی پیکره ای را و یک نمونه اجراشده آن یعنی پایگاه داده های زبان فارسی را معرفی خواهم کرد.

 اگر بخواهیم به آن اصطلاحی که به آن اشاره کردم برسیم، باید از جای دیگری شروع کنیم. از پیشینه این کار یعنی از مبحث داده پردازی و پردازش داده‌ها باید شروع کرد. فعالیتی مشخص که از ابتدای پیدایش رایانه‌های نسل اول شکل گرفت. در حقیقت کار اصلی رایانه پردازش داده‌ها است و حوزه داده پردازی زمینه‌ایست که رایانه به وجود آورد. سپس این فعالیت‌ها و همه جنبه های نظری و و کاربردی آن در رشته‌ای متبلور شد که دانش رایانه یا علم کامپیوتر نام گرفت.

هم‌زمان با فعالیت رایانه‌ها مشخص شد که محتوای اصلی و ماده اولیه این فعالیت‌ها داده است و از اینجا داده‌ها در اصطلاح رایانه‌ی و اطلاعات در اصطلاح عام‌تر کاربرد یافت. البته این دو اصطلاح در حوزه رایانه دو تعریف مجزا دارد. و از این‌جا واژه فرانسوی انفورماتیک نیز رایج شد که در فارسی نیزکاربرد یافت. با پیشرفت فناوری رایانه و گسترش جنبه‌های مختلف نظری و کاربردی آن اهمیت بیشتر پیدا کردند.

در اوایل دهه 80 ترجیح می‌دادند که از اصطلاح کامپیوترساینس یا مهندسی کامپیوتر استفاده کنند و ازآنجاکه در این فناوری اطلاعات اهمیت بسیار داشت، به‌تدریج خیلی از سازمان‌ها و دانشگاه‌های دست‌اندرکار ترجیح دادند اصطلاح فناوری اطلاعات یا آی تی را به‌کار برند.

سپس به دورانی می‌رسیم که رایانه‌ها در شبکههای بزرگ و در سراسر جهان با هم مرتبط می‌شوند تا اینترنت شکل بگیرد و فضایی ایجاد شود که در آن انواع اطلاعات جابجا، پردازش، ذخیره و مبادله ‌شود این فضا را وب نامیدند. در فارسی نیز اصطلاح‌های وب و اینترنت کاربرد یافتند و فرهنگستان هم آنها را پذیرفت. آنگاه در اواخر قرن بیستم با افزایش تصاعدی سرعت، ظرفیت و کارایی رایانه‌ها، گسترش شبکه‌های ارتباطی و ماهواره‌ای و فراگیر شدن اینترنت و اهمیت بیشتر یافتن فناوری اطلاعات، به دوران انفجار اطلاعات رسیدیم. اینجاست که مفهوم جهان فراگیر رایانه‌ا‌ی و دربرگیرنده همه عوامل یادشده با عنوان سایبراسپیس شکل می‌گیرد. ما سعی کردیم برای این اصطلاح معادلی فارسی پیدا کنیم. جزء سایبر صورتی است که معمولاْ در ترکیب‌ها دیده می‌شود بنابراین وند نیست بلکه ریشه است و در ترکیبات به‌عنوان پایه به‌کار می‌رود به همین دلیل به آن combining form می‌گویند که در فارسی سازه پیوندی را برای آن به‌کار می‌بریم. برای این سازه پیوندی نیاز به معادل فارسی داشتیم و رسیدیم به رایا از همان رایانه است و در نتیجه در ترکیب‌هایی با سازه پیوندی سایبر می‌توانیم از رایا استفاده کنیم. در اسلایدهای بعد خواهیم دید در زبان انگلیسی سازه پیوندی دیگری هم هست، یعنی e- که مترادف سایبر و در ترکیبات بسیاری به‌عنوان سازه پیوندی شرکت می‌کند. از سوی دیگر برای اسپیس در فارسی واژه سپهر را داریم پس برای سایبراسپیس می‌توان رایاسپهر را به‌کاربرد.

اما درباره علوم انسانی دیجیتال، آیا علوم انسانی صفر و یکی منظور ماست؟ چراکه همواره دیجیتال برای ما فارسی زبانان با صفر و یک تداعی می‌شود. ولی یک علم فقط به صفر و یک خلاصه نمی‌شود.

جهت دریافت کامل گزارش کلیک نمائید.

 


( ۲ )